بخش هوافضا - از جمله تجاری و ماهوارهای، فضاپیماها، پهپادها و وسایل نقلیه هوایی بدون سرنشین (UAV) - در سالهای اخیر دستخوش تغییرات اساسی شده است. شرکتهای بیشتری به رقابت فضایی میپیوندند و بسیاری از آنها به تکنیکهای نوآورانه تولید نیاز دارند.
توانایی پردازش لیزر برای افزایش بهره وری و پایین نگه داشتن هزینه ها ممکن است نقش کلیدی در تحقق این واکنش از سوی صنعت هوافضا داشته باشد. پردازش لیزری - که عملیاتی را در قالب برش، جوش، انفجار و حفاری انجام می دهد - به بخشی جدایی ناپذیر از تولید هوافضا تبدیل شده است.
به عنوان مثال، لیزرها برای تولید فلاپ ها، بست های بال، اجزای موتور جت و قطعات صندلی برای بال های هواپیما و همچنین برای تعمیر توربین ها، تمیز کردن یا حذف رنگ از قطعات و آماده سازی سطوح اجزا برای پردازش بیشتر استفاده می شود. در سالهای اخیر، تولید افزودنی لیزر (AM) نیز در بخش پرواز فضایی محبوبیت پیدا کرده است. علاوه بر این، بازار به دنبال بهبود قابلیت ردیابی اجزای هوافضا است و با آن تقاضا برای علامت گذاری لیزری در حال افزایش است.
برش و جوش لیزری
برش لیزری یک فرآیند سریع، مقرون به صرفه و دقیق است که می تواند برای برآورده کردن نیازهای تولیدی مورد نیاز بخش هوافضا مورد استفاده قرار گیرد.
در مقایسه با پردازش معمولی، برش لیزری دقت بالا، ضایعات مواد کمتر، سرعت پردازش سریعتر، هزینههای کمتر و نگهداری تجهیزات کمتر را ارائه میدهد. علاوه بر این، بهرهوری را به حداکثر میرساند زیرا ایجاد هر گونه تغییر لازم در ماشینکاری سریع و آسان است.
لیزر را می توان برای تولید قطعات بست بال، قطعات فیکسچر، قطعات انتهایی، قطعات ابزار و غیره استفاده کرد. به همان اندازه برای قطعات کوچکتر مانند واشرهای روغن پیوندی و منیفولدهای لوله تیتانیومی و همچنین قطعات بزرگتر مانند مخروط های اگزوز مناسب است. این می تواند طیف گسترده ای از مواد هوافضا را پردازش کند، از جمله آلومینیوم، هاستلو (نیکلی که با عناصری مانند مولیبدن و کروم آلیاژ شده است)، اینکونل، نیتینول، نیتینول، فولاد ضد زنگ، تانتالیوم و تیتانیوم.
جوشکاری لیزری در هوافضا نیز به عنوان جایگزینی برای روش های اتصال سنتی مانند چسباندن چسب و بست مکانیکی استفاده می شود. به عنوان مثال، استفاده از جوشکاری لیزری آلیاژهای آلومینیوم سبک وزن و پلیمرهای تقویتشده با فیبر کربن (CFRP) در ساخت هواپیما، موادی هستند که اهمیت بیشتری پیدا میکنند و تا حد امکان برای جایگزینی پرچ استفاده میشوند. تکنیک هایی مانند جوشکاری پاندول لیزری نیز در اتصال مخزن سوخت، بهبود کارایی و استحکام اتصالات، کاهش دوباره کاری و صرفه جویی قابل توجه در هزینه ها موفق بوده است. از دیگر موفقیتهای جوشکاری در هوافضا میتوان به اتصال هستههای ریختهگری پرههای توربین به پوششها اشاره کرد. و ایجاد انواع جدیدی از بال های سبک وزن که کنترل جریان آرام را افزایش می دهد، کشش را به حداقل می رساند و بازده سوخت را بهینه می کند.
با پتانسیل صرفه جویی در هزینه، کاهش وزن قطعات و بهبود کیفیت جوش نسبت به روش های سنتی، امروزه بسیاری از تولید کنندگان در بازار حتی شروع به بررسی جوش لیزری برای قطعات بدنه هواپیما کرده اند.
تمیز کردن لیزر
سازندگان در بخش هوافضا از تمیز کردن لیزر برای حذف لایهها از سطوح فلزی و کامپوزیت در آمادهسازی برای پردازش، حذف پوششها یا خوردگی و حذف رنگ از قطعات بزرگ یا کل هواپیماها قبل از رنگآمیزی استفاده میکنند.
در طول فرآیند تمیز کردن، نور لیزر توسط لایههای سطحی فلز جذب و تبخیر میشود و در نتیجه مواد سطحی با تأثیر کم یا بدون تأثیر بر روی لایههای داخلی و بدون آسیب حرارتی جانبی به جزء میشود. لیزرهای فیبر پالسی در کلاس کیلووات به ویژه برای تمیز کردن سریع لیزر مناسب هستند - آنها امکان تمیز کردن کارآمد و با دقت بالا طیف وسیعی از مواد از جمله سرامیک، کامپوزیت، فلزات و پلاستیک را میدهند.
استفاده از کامپوزیت ها در هواپیما در سال های اخیر افزایش یافته است و نیاز به اتصال فلزات به کامپوزیت ها نیز افزایش یافته است. در ساخت هوافضا می توان از چسب ها برای اتصال این دو ماده مختلف استفاده کرد و برای ایجاد پیوند قوی باید قبل از استفاده از چسب، هر دو سطح را برای ماشین کاری آماده کرد.
تمیز کردن لیزری گزینه ایده آلی است زیرا سطحی کاملاً کنترل شده و قابل تکرار ایجاد می کند که قادر به دستیابی به یک پیوند ثابت و قابل پیش بینی است. به طور سنتی، این امر از طریق تکنیک های انفجار مخرب یا استفاده از چندین ماده شیمیایی انجام می شود. با این حال، تمیز کردن لیزر در حال حاضر یک رویکرد یک مرحله ای را ارائه می دهد که نه تنها مقرون به صرفه تر و سازنده تر است، بلکه تأثیر کمتری بر محیط زیست دارد زیرا به مواد شیمیایی سمی یا مواد انفجاری نیاز نیست. تاثیر لیزر بر روی قطعات نیز بسیار ملایم تر از روش های سنتی است.
تمیز کردن قطعات فلزی و کامپوزیت هواپیما با لیزر نسبت به روشهای شیمیایی یا انفجار در مورد رنگزدایی مطلوبتر است. یک هواپیما ممکن است 4-5 بار در طول عمر خود دوباره رنگ آمیزی شود و ممکن است یک هفته یا بیشتر طول بکشد تا رنگ کل هواپیما با استفاده از تکنیک های سنتی پاک شود. در مقابل، بسته به اندازه هواپیما، تمیز کردن لیزری میتواند این زمان را به 3-4 روز کاهش دهد و همچنین دسترسی به قطعات را برای کارگران آسانتر میکند. علاوه بر این، هنگامی که برای حذف رنگ به جای پاک کردن یا انفجار شیمیایی استفاده می شود، تمیز کردن لیزر می تواند منجر به صرفه جویی قابل توجهی در هزینه - هزاران پوند در هر هواپیما - به دلیل کاهش ضایعات خطرناک حدود 90٪ یا بیشتر و کاهش نیاز به جابجایی مواد شود.
لایه برداری لیزری شات / لایه برداری ضربه لیزری
تنشهای موجود در اجزای فلزی میتواند منجر به خرابی خستگی فلز در اجزای هواپیما (مانند تیغههای فن در موتورهای جت) شود که پتانسیل ایجاد آسیب یا آسیب را دارد. این را می توان با تکنیکی به نام لایه برداری لیزری کاهش داد.
در این فرآیند، پالسهای لیزر به ناحیهای با غلظت استرس بالا هدایت میشوند و هر پالس، انفجار پلاسمایی کوچکی را بین سطح قطعه و لایهای از آب پاشیده شده در بالا مشتعل میکند. لایه آب انفجار را محدود می کند، که باعث می شود موج ضربه ای به جزء نفوذ کند و با گسترش ناحیه انتشار آن، تنش های پسماند فشاری ایجاد می کند. این تنش ها احتمال ترک خوردگی و سایر اشکال مقاومت در برابر خستگی در فلزات را بهبود می بخشد. لایه برداری لیزری می تواند طول عمر قطعات فلزی را در مقایسه با فرآیندهای معمولی 10-15 افزایش دهد.
انفجار لیزری به طور فزاینده ای در صنعت هوافضا استفاده می شود. به عنوان مثال، LSP Technologies و Airbus مشترکاً یک سیستم لیزری قابل حمل را توسعه داده اند که اخیراً در مرکز نگهداری و تعمیرات ایرباس در تولوز فرانسه آزمایش و ارزیابی شده است.
سیستم لایه برداری لیزری لئوپارد با جلوگیری از ظهور و گسترش ترک های ناشی از تنش ارتعاشی چرخه ای، عمر خستگی را افزایش می دهد. انعطافپذیری ارسال پرتو فیبر نوری و ابزارهای سفارشیشده به سیستم اجازه میدهد تا مناطقی را که دسترسی هواپیما به آنها دشوار است، پرتو لیزر کند. به گفته شرکا، این سیستم پیشرفتی در فناوری لیزری است که استفاده از آن را از جمله افزایش طول عمر پره های موتور جت، از جمله موارد دیگر، ارتقا می دهد.
حفاری لیزری
موتورهای هوای مدرن حدود 500،000 سوراخ دارند که تقریباً 100 برابر بیشتر از موتورهای ساخته شده در دهه 1980 است. در همان زمان، سازندگان هواپیما تعداد فزایندهای از اجزای دیگر را تولید میکنند که دارای تعداد زیادی سوراخ برای اتصالات پرچ شده و پیچی هستند. بنابراین، در بخش هوافضا، حفاری لیزری پتانسیل زیادی در بازار دارد زیرا فرآیندی دقیق، تکرارپذیر، سریع و مقرون به صرفه را ارائه میدهد.
برای مثال، سیستمهای لیزر فمتوثانیهای با قدرت بالا برای حفاری کارآمد و دقیق پانلهای تیتانیوم بزرگ HLFC (کنترل جریان آرام هیبریدی) که روی تثبیتکنندههای بال یا دم نصب میشوند، در حال توسعه هستند. این پنلها هوا را از سوراخهای کوچک میکشند که باعث کاهش کشش اصطکاکی و کاهش مصرف سوخت میشود.
از آنجایی که حفاری لیزری بدون تماس است، مواد در حال پردازش نیازی به تثبیت به همان روشی ندارند که اگر با ابزارهای معمولی پردازش میشوند. یکی دیگر از مزایای بدون تماس بودن این است که هیچ سایش ابزار رخ نمی دهد، که نشان دهنده یک مزیت خاص در عملیات حفاری اجزای CFRP است. به دلیل سختی، اجزای CFRP می توانند برای ابزارهای معمولی بسیار ساینده باشند. حفاری لیزری را می توان با سرعت بسیار بالا نیز انجام داد تا آسیب بیش از حد ناشی از گرما به مواد در حال پردازش آسیبی نرساند.
تولید افزودنی
تولید افزودنی لیزر (AM) نیز به سرعت در صنعت هوافضا در حال رشد است. در این تکنیک، لیزر لایه های متوالی پودر را ذوب می کند تا اشکال ایجاد شود. یک شرکت موشکی مستقر در کالیفرنیا حتی اخیراً دو پرینتر سه بعدی 12-پرتو لیزری سفارش داد تا با ایجاد اجزای فضایی سبکتر، سریعتر و قویتر، مأموریتهای فضایی خود را مقرونبهصرفهتر و کارآمدتر کند.
در حالی که بسیاری از این پروژه ها هنوز در مرحله آزمایش هستند، تولید افزودنی های لیزری قبلاً با موفقیت در دو ماموریت به مریخ استفاده شده است. مریخ نورد کنجکاوی ناسا که در آگوست 2012 فرود آمد، اولین ماموریت به مریخ بود که قطعات پرینت سه بعدی را حمل کرد. این یک جزء سرامیکی در ابزار آنالیز نمونه برای مریخ (SAM) است، که بخشی از یک برنامه آزمایشی در حال انجام برای بررسی قابلیت اطمینان فناوری ساخت افزودنی است.

محفظه احتراق دو فلزی ساخته شده توسط ناسا با واشرهای GRCop-42 L-PBF و پوشش ناسا HR-1 LP-DED
در همین حال، مریخ نورد Perseverance ناسا که در فوریه 2021 بر روی مریخ فرود آمد، حاوی 11 قطعه فلزی است که با ساخت افزودنی لیزری ساخته شده اند. پنج مورد از این بخش ها در ابزار سیاره ای Perseverance برای پتروشیمی اشعه ایکس (PIXL) قرار دارد که به دنبال نشانه هایی از حیات فسیلی میکروبی در مریخ است. این قطعات باید به قدری سبک باشند که نتوان آنها را با استفاده از روش های آهنگری، قالب گیری و برش سنتی تولید کرد.
ناسا همچنین در حال آزمایش با استفاده از تولید افزودنی لیزری برای اجزای موشک بوده است. در یک مطالعه، محفظه احتراق یک موتور موشک از آلیاژ مس ساخته شده بود. این توسعه مداوم تولید افزودنی لیزر منجر به تولید قطعه ای شده است که می تواند با حدود نیمی از هزینه و در یک ششم زمان مورد نیاز برای ماشینکاری، اتصال و مونتاژ معمولی تولید شود. از آنجایی که آلیاژهای مس استفاده شده به شدت منعکس کننده لیزرهای مادون قرمز هستند، ناسا اکنون در حال بررسی است که چگونه لیزرهای سبز یا آبی می توانند کارایی و بهره وری را بهبود بخشند.
در حالی که کاربردهای تولید افزودنی در هوافضا در حال حاضر در مراحل اولیه خود هستند، انتظار میرود که در 20 سال آینده رشد کنند.
ریزش لیزری
تولید لیزر نیز یک کاربرد بسیار جدید در صنعت هوافضا است. در این فرآیند، از لیزرهای فوق سریع برای ایجاد ساختارهای میکرو و نانو بر روی سطوح هواپیما از طریق تکنیکی به نام الگوی تداخل لیزری مستقیم (DLIP) استفاده می شود که برای ایجاد یک "اثر نیلوفر آبی" طبیعی استفاده می شود که نانوساختارهایی را ایجاد می کند که به جلوگیری از آلودگی سطح کمک می کند. و همچنین تجمع یخ در هواپیما.
اپتیک نوآورانه یک پالس لیزر فوق سریع قدرتمند را به چندین پرتو جزئی تقسیم می کند که سپس روی سطح در حال پردازش ترکیب می شوند. هنگامی که زیر میکروسکوپ مشاهده می شود، ریزساختارهای حاصل شبیه به "تالارهای" میکروسکوپی از "ستون ها" یا امواج است. فاصله بین "ستون ها" بین 150 نانومتر تا 30 میکرومتر است - این ساختار به این معنی است که قطرات آب دیگر سطح را خیس نمی کنند و به آن می چسبند زیرا چسبندگی کافی روی سطح ندارند.
از مزایای این ماده برای هواپیما می توان به افزایش دفع آب، یخ و حشرات اشاره کرد. اینها می توانند به سطح هواپیما بچسبند و مقاومت هواپیما در برابر باد را افزایش دهند و در نتیجه مصرف سوخت را افزایش دهند. استفاده از این بافت لیزری نیاز به درمان های شیمیایی سمی که در حال حاضر روی سطوح هواپیما اعمال می شود را کاهش می دهد تا از یخ زدگی جلوگیری شود. شناخته شده است که با گذشت زمان پیر می شود و مستعد آسیب است. علاوه بر این، سازه های لیزری تولید شده با روش DLIP می توانند سال ها دوام بیاورند و مشکلات زیست محیطی ایجاد نکنند.
بازرسی لیزری و تنظیم استرس
علاوه بر عملکردهای فوق، از ترکیب لیزر و اولتراسوند می توان برای بازرسی و تنظیم تنش اجزای ساختاری فلزی پیچیده استفاده کرد. استفاده از لیزر پالسی پرانرژی بر روی سطح جسم مورد آزمایش، سطح تغییر دمای محلی، که باعث می شود جسم در لایه سطحی انبساط حرارتی آزمایش شود، تحریک اولتراسوند، اولتراسوند را انجام خواهد داد. سطح مواد و اطلاعات مفید داخلی، سیگنال های اولتراسوند با آشکارساز برای دریافت، پردازش داده ها و تجزیه و تحلیل شی مورد بررسی به منظور تعیین وجود یا عدم وجود نقص.
علاوه بر این، با توجه به اینکه سونوگرافی لیزر دارای وضوح زمانی و مکانی بالایی است، می تواند یک شکل موج غنی، پهنای باند وسیع اولتراسوند و غیره تولید کند، پس از تعویض و تنظیم پارامتر تحریک لیزر، سونوگرافی لیزر می تواند در قسمت های هر قسمت تعیین شده باشد. برای حذف تمام تنش های کششی، در صورت عدم از بین بردن یکپارچگی سطح، بدون حرارت دادن، تشکیل ضخامت خاصی از لایه تقویت شده با تنش فشاری. همچنین می توان مقدار تنش را تا محدوده مورد نیاز طراحی تنظیم کرد که می تواند به طور قابل توجهی مقاومت خستگی و ترک موقعیت محلی را بهینه کند.





